9 juni t/m 23 september 2007

Blauwdrukken en blauwverven. Deze zeldzaam geworden technieken om textiel te dessineren en te kleuren staan deze zomer centraal op het landgoed Verhildersum in Leens (Gr) In de tentoonstelling Blauw Blau, die van 9 juni t/m 23 september wordt gehouden, is de historie ervan een van de aspecten. Verder zijn in de tentoonstelling allerlei benodigdheden voor het blauwdrukken en –verven te zien, als stoffen, stempels, verfstoffen en verfbaden. Voor een groot deel afkomstig uit de werkplaats van blauwdrukker Georg Stark uit Jever (Dld). Blauwdruk-textiel uit de collectie van Verhildersum en enkele particuliere collecties maakt er een geheel van. Helemaal tot leven komt het ambacht als genoemde blauwdrukker demonstraties geeft op de Textieldagen op Verhildersum, 16 en 17 juni 2007.

Bij blauwdrukken bedrukt men eerst een lap textiel met behulp van houten blokstempels en een speciale pasta, waarna de stof (diverse keren) wordt geverfd in een indigo verfbad. Waar de pasta zit, hecht zich geen verfstof. Het resultaat is witte figuren op een blauwe achtergrond. Ruwweg vier eeuwen geleden kreeg het blauwdrukken in West-Europa bekendheid, als gevolg van handelsbetrekkingen met het Verre Oosten. Belangrijk, ook als handelsartikel van de VOC en WIC, was de gebruikte verfstof indigo. Die werd eerst uit India betrokken, naderhand ook uit Nederlands Indië en het Caraïbisch gebied. Indigo was veel krachtiger, dan de tot dan in onze streken gebruikte blauwe verfstof uit wede. Aan het eind van de 19e eeuw vervingen synthetische verfstoffen de indigo-pigmenten.

Tot het begin van de 20e eeuw was blauwdrukken een veel voorkomende techniek voor het dessineren van stoffen. Overal in Europa waren tot die tijd blauwdrukkerijen gevestigd. De stoffen waren bestemd voor werkkleding en huishoudtextiel. Ook voor klederdrachten werden ze veel toegepast. Nu heeft het blauwdrukken plaatsgemaakt voor moderne, geavanceerde druk- en printtechnieken. De laatste actieve blauwdrukker in Nederland was de heer Vloedgraven in Staphorst. De heer Stark uit Jever heeft het aloude ambacht weer opgepakt, van het blauwdrukken zijn beroep gemaakt en is nu de enig actieve blauwdrukker in Noord-Duitsland.

Blauw Blau is een Nederland-Duits samenwerkingsproject. De expositie wordt na 23 september overgeplaatst naar het Palais Rastede in het Duitse Rastede, waar deze gedurende de winterperiode is te zien. Behalve de tentoonstelling zal er een tweetalig boekwerk over blauwdrukken uitkomen. Ook ligt het in de bedoeling dat er een klein symposium wordt gehouden over indigo en de indigohandel. Tenslotte is er aandacht voor spreekwoorden en gezegden die gerelateerd zijn aan blauwverven.